İlimiz buğday ekiliş alanı 1.027.520 dekardır. Buğday bitkisi Üreticilerimizin Büyük bir kesiminin geçim kaynağını teşkil etmekte olup stratejik önem arz etmektedir. Buğdayda pas hastalıkları iklim şartlarının epidemi yaptığı yıllarda önemli ölçüde verim kayıplarına neden olmaktadır. Geçmişteki bazı yıllarda olduğu gibi bu yılda Mart ayı oldukça yağışlı ve nemli geçmiştir. Sıcaklığın 10-150 C civarında seyretmesi ve % 90 civarında yüksek nem olması hastalığın seyrini artırmaktadır.
Pas Hastalıklarının Belirtileri, Ekonomik Önemi ve Yayılışı
Sarı pas: En erken görülen pas türüdür. Genellikle yapraklarda görülse de, sap ve başaklarda da zaman zaman görülebilir. Yaprakların üst yüzeyinde makine dikişi şeklinde ve sarı renkte püstüller oluşur.
Kahverengi pas: Genellikle yapraklarda görülür ve bu nedenle "Yaprak pası" olarak da isimlendirilir. Bunlar portakal sarısı veya koyu kahverengindedir. Hastalığın ilerlemesi ile püstüller üzerindeki epidermis parçalanır, ancak bu durum Kara pas'taki kadar belirgin değildir. Bu pas genellikle bitkilerde sarı pas'tan sonra kara pas'tan önce görülür.
Kara pas: Buğdayın yaprak, sap ve başaklarında görülen bir hastalıktır. İlk belirtiler yaprak ve saplarda oldukça büyük, oval veya uzunca koyu turuncu, çoğunlukla kahve renkli püstüllerdir. Püstüllerin yaprak epidermisini patlatarak yırtması nedeniyle, püstülleri çevreleyen epidermis beyaz yaka şeklini alır. Mevsim sonunda yazlık sporlar yerine, koyu kahverenginden siyaha kadar değişen renkte kışlık sporlar oluşur.
Buğdayda pas hastalıklarının oluşturduğu zarar, iklim şartlarına göre değişir ve zaman zaman epidemi yaparak büyük zararlara neden olabilmektedir. Ürün kaybı, çeşitlerin duyarlılıklarına, çevre koşullarına, etmenlerin ırklarına göre değiştiği gibi, yıldan yıla bölgeden bölgeye farklılıklar göstermektedir. Sarı pas, erken dönemde çıktığı için en önemli pas türü olup tüm bölgelerimizde görülmesi mümkündür. Kahverengi pas ve Kara pas ise geç dönemde ortaya çıkmasından dolayı ekonomik öneme sahip değildir.
Mücadelesi: Buğday Pas Hastalıklarının Mücadelesinde en önemli husus kültürel önlemlerdir.
Kültürel Önlemler:
—Bitkilerin havalanmasını engellediği ve nem artışına neden olduğu için sık ekim yapılmamalıdır.
—Yabancı ot mücadelesi tekniğine uygun ve zamanında yapılmalıdır.
—Toprak analizi sonuçlarına göre gübreleme yapılmalıdır.
—Paslara karşı dayanıklı ve sertifikalı buğday çeşitleri kullanılmalıdır.
—Çevredeki ara konukçular imha edilmelidir.
Kimyasal Mücadele:
İlaçlama zamanı
Sarı pas hastalığının erken dönemde alt yapraklardaki belirtileri her yıl görülebilir. Bu nedenle iklim koşulları dikkate alınarak (%90 orantılı nem ve 15-20°C sıcaklık) hastalığın seyri izlenmeli, hastalığın bitkinin üst tarafına doğru ilerlediği durumlarda üst yaprakların özellikle bayrak yaprağının hastalıkla bulaşmasını engellemek amacıyla yeşil aksam ilaçlamasına başlanmalıdır.
İklim koşulları hastalığın gelişmesine uygun gidiyorsa ve epidemik bir durum olasılığı varsa, kullanılan ilacın etki süresine göre ilaçlama tekrarlanabilir. Hasada bir ay kala bitki olgunlaşma dönemine girdiğinden dolayı ilaçlama yapılmamalıdır.
Kullanılacak alet ve makineler
İlaçlamalar yer aletleriyle yapılmalıdır, özellikle büyük ekim alanları için ilaçlamalarda iş genişliği fazla olan hidrolik tarla pülverizatörü kullanılmalıdır.
İlaçlama tekniği
Pas etmenlerine karşı yeşil aksam ilaçlaması yapılır. Yaprakların ve sapın yüzeyi ilaçlı su ile kaplanacak şekilde ilaçlama yapılmalıdır.
Pasa karşı yapılacak mücadele ile yabancı ot ilaçlama zamanı denk düşerse ilaçların karışabilirliği dikkate alınarak uygulama yapılabilir. Birim alana kullanılacak suyun tespiti için kalibrasyon yapılmalıdır.
Kullanılacak İlaçlar :
Pas hastalıkları için en yakın Gıda Tarım ve Hayvancılık İl veya İlçe Müdürlüklerine giderek doğru olarak teşhis ettirdikten sonra reçete ettirdiğimiz ilaçlar ile talimatına uygun olarak yapacağımız ilaçlama ile hastalığın zararını önlemek mümkün olabilmektedir.
Buğday Pas Hastalıklarında (Puccinia striformis, P. recondita P. graminis tritici)
Kullanılabilecek Bitki Koruma Ürünleri:
Etken Madde adı: Formülasyonu Dozu (Dekar)
Difenoconazole+Propiconazole 150+150 g/l……EC 40 ml/da
Diniconazole 50 g/l.........................................................EC 100 ml/da
Epoxiconazole+Carbendazim 125+125 g/l ......... SC 100 ml/da
Flutriafol 125 g/l..............................................................SC 100 ml/da
Flutriafol 250 g/l.......................................... ...................SC 50 ml/da
Mancozeb 80 %...............................................................WP 350 g/da
Maneb 80 %......................................................................WP 350 g/da
Metconazole 60 g/l........................................................SC 150 ml/da
Tebuconazole 25 %.......................................................WP 75 g/da
Tebuconazole 250 g/l...................................................EC 75 ml/da
Prochloraz+Propiconazole 400+90 g/l..................EC 125 ml/da
Propiconazole 250 g/l...................................................EC 50 ml/da
Spiroxamine + Tebuconazole +
Triadimenol 240+167+43 g/l.....................................EC 60 ml/da
Fluquinconazole 100 g/l...............................................SC 100 ml/da