​Küçükbaş hayvancılıkta verimliliğin artırılması, sürü sağlığının korunması ve kuzu kayıplarının azaltılması için kuzuların doğumdan itibaren uygun bakım, besleme ve sağlık uygulamaları ile yetiştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu kapsamda yetiştiricilerimizin aşağıda belirtilen hususlara dikkat etmeleri önem arz etmektedir.
________________________________________
Doğum Sonrası İlk Bakım Uygulamaları
•    Kuzu doğar doğmaz ağız ve burun kısmı temizlenerek solunum yollarının açık olması sağlanmalıdır.
•    Göbek kordonu yaklaşık 3–4 cm kalacak şekilde kesilmeli ve iyotlu antiseptik solüsyon ile dezenfekte edilmelidir.
•    Yeni doğan kuzuların üşümemesi için kuru, temiz ve rüzgâr almayan bir ortama alınması sağlanmalıdır.
•    Kuzu ile anne arasında bağın oluşması için doğumdan sonra mümkün olan en kısa sürede emmesi sağlanmalıdır.
•    Doğumdan sonra anasını kaybeden, anası tarafından emzirilmeyen, anasının sütü yeterli olmayan veya anası ölen kuzuların çok sütlü koyunları emmeleri yetiştirici tarafından sağlanmalıdır.
•    Kuzu/oğlaklarda yaşama gücü üzerinde etkili olan faktörler, 
1. Yavrunun doğum ağırlığı, 
2. Doğum tipi (ikizlik, üçüzlük) 
3. Annenin bakım-beslenmesi ve yaşı, 
4. Cinsiyet, 
5. Mevsim (aşırı sıcak veya soğuklar ölüm oranlarını artırmaktadır.)
________________________________________
Ağız Sütü (Kolostrum) Verilmesi
•    Kuzular doğumdan sonraki ilk 1–2 saat içinde mutlaka ağız sütü almalıdır.
•    İlk 24 saat içerisinde yeterli miktarda ağız sütü tüketmesi (Ağırlıklarının %10’ u kadar) sağlanmalıdır.
•    Ağız sütü, kuzunun bağışıklık sisteminin gelişmesini sağlayarak hastalıklara karşı korunmasına yardımcı olur.
•    Her ihtimale karşı birden fazla doğum yapmış sağlıklı koyun-keçilerden kaliteli kolostrum sağılarak, buzdolabında saklanmalıdır. Kolostrum 24 saatte kadar 4°C buzdolabında bekletilebilir. Kolay çözülebilmesi için yassı bir kapta 200-250 g’lık porsiyonlar halinde derin dondurucuda (-18ºC) antikor seviyesini kaybetmeden 1 yıla kadar saklanabilir. Derin dondurucu sıcaklığı sürekli kontrol edilmeli, çözülmüş kolostrumlar kesinlikle tekrar dondurulmamalıdır. Dondurulmuş kolostrum; 40-45°C‘lik ılık suda çözdürülerek, kuzu-oğlaklara vücut ısısında (39,5 °C) kg canlı ağırlığa 50 ml içirilmelidir 
________________________________________
Kuzuların Beslenmesi
•    Kuzular ilk haftalarda anne sütü ile beslenmelidir.
•    2–3 haftalık yaştan itibaren kuzu başlangıç yemi verilmeye başlanabilir.
•    Temiz ve taze içme suyu sürekli olarak bulundurulmalıdır.
•    Yem kapları ve barınak ortamı düzenli olarak temizlenmelidir.
•    Koyunların sütünün sağılmadığı ülkelerde ya da işletmelerde kuzular 3-3.5 ay süreyle analarını emerler ve 30-35 kg olduklarında sütten kesim ağırlığına ulaşmışlardır. Bu dönemde aynı zamanda meranın durumu dikkate alınarak kesif yem de verilebilir. Koyunların sağıldığı işletmelerde ise emiştirme süresi en fazla 2.5-3 ay sürer.
•    Erken sütten kesimde kuzular 1-1,5 aydan fazla emiştirilmezler. Sütten kesim ağırlığı da doğum ağırlıklarının en az 3-4 katı olmalıdır. Bu ağırlık yaklaşık 12-13 kg olarak kabul edilebilir.
•    Kısaca Kuzular, doğum ağırlığının en az 4 katı canlı ağırlığa ulaşmadan, sütten kesilmemelidir.
 
________________________________________
Barınak ve Hijyen Koşulları
•    Kuzu barınakları kuru, temiz ve iyi havalandırılmış olmalıdır.
•    Altlık materyali düzenli olarak değiştirilmelidir.
•    Kuzuların aşırı kalabalık ortamlarda bulundurulmaması hastalıkların yayılmasını önlemeye yardımcı olur.
________________________________________
Kuzularda Sağlık Kontrolleri ve Aşılama Uygulamaları
Kuzularda ishale,  önemli verim ve hayvan kayıplarına neden olan başlıca enfeksiyöz etkenler şunlardır: 
-E. coli
-Clostridium perfringens
-Rotavirus
-Coronavirus 
Bu etkenler özellikle bağışıklık sistemi henüz tam gelişmemiş olan yeni doğan kuzularda şiddetli ishallere ve sıvı kaybına yol açabilmektedir. Kuzuların sağlıklı gelişimi için düzenli sağlık kontrolleri yapılmalı ve koruyucu hekimlik uygulamaları aksatılmamalıdır.
•    Kuzular günlük olarak iştah, hareketlilik ve dışkı durumu açısından gözlemlenmelidir.
•    İshal, halsizlik, öksürük, burun akıntısı veya solunum güçlüğü gibi belirtiler görüldüğünde veteriner hekime başvurulmalıdır.
•    İç ve dış parazitlere karşı koruyucu uygulamalar düzenli olarak yapılmalıdır.
________________________________________
Kuzularda Aşılama Prosedürleri
Anaç Koyunların Aşılanması
Kuzuların doğumdan sonraki ilk haftalarda hastalıklara karşı korunabilmesi için anaç koyunların doğumdan önce aşılanması önemlidir.
•    Enterotoksemi aşısı: Doğuma 4–6 hafta kala yapılmalıdır.
•    Böylece kuzulara ağız sütü (kolostrum) yoluyla pasif bağışıklık aktarılmış olur.
Aşılama programı bölgesel hastalık riskleri ve işletme şartlarına göre veteriner hekim tarafından planlanmalıdır. Genel olarak uygulanabilecek aşılama programı aşağıdaki şekildedir:
Enterotoksemi (Çelerme) Aşısı
•    İlk doz: Kuzular 4–6 haftalık olduğunda uygulanır.
•    Rapel doz: İlk aşıdan 3–4 hafta sonra yapılır.
•    Daha sonra sürü aşılama programına göre yılda bir kez tekrarlanır.
Şap Aşısı
•    Kuzular genellikle 2–3 aylık yaşta aşılanmaya başlanır.
•    Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen aşılama kampanyaları kapsamında düzenli olarak uygulanır.
Koyun Keçi Vebası (PPR) Aşısı
•    Kuzular genellikle 3 aylık yaştan itibaren aşılanabilir.
•    Risk durumuna göre veteriner hekim tarafından uygulanır.
•    Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen aşılama kampanyaları kapsamında düzenli olarak uygulanır.
Çiçek Aşısı
•    Koyun çiçeği hastalığına karşı kuzular genellikle 2–3 aylık yaşta aşılanmaktadır.
İç ve Dış Parazit Mücadelesi
•    Kuzularda paraziter hastalıkların önlenmesi amacıyla belirli dönemlerde iç ve dış parazit uygulamaları yapılmalıdır.
•    Kuzularda en sık görülen iç parazitler bağırsak ve akciğerlerde yerleşerek hayvanların gelişimini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Özellikle meraya çıkan kuzularda parazit bulaşma riski daha yüksektir. Başlıca iç parazit hastalıklarından biri Fascioliasis olup karaciğerde hasara neden olabilmektedir.
İç parazit mücadelesinde aşağıdaki uygulamalar önerilmektedir:
1- Kuzulara ilk iç parazit uygulaması genellikle 1,5–2 aylık yaşta yapılmalıdır.
2- Paraziter yoğunluğa bağlı olarak uygulamalar 3–4 ay aralıklarla tekrarlanmalıdır.
3- Meraya çıkmadan önce ve mera sezonu sonunda koruyucu ilaçlama yapılması önerilmektedir.
Dış parazit mücadelesinde aşağıdaki uygulamalar önerilmektedir:
    1- Kuzularda görülen dış parazitler hayvanlarda huzursuzluk, deri lezyonları, kaşıntı ve zayıflamaya neden olabilmektedir.
    2- En sık görülen dış parazitler kene, bit, pire ve uyuzdur. Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında kene mücadelesine önem verilmelidir.
•    Kullanılacak ilaç ve uygulama zamanı mutlaka veteriner hekim kontrolünde belirlenmelidir.
________________________________________
Kayıt ve Takip
•    Kuzuların doğum tarihi, gelişim durumu ve yapılan sağlık uygulamaları kayıt altına alınmalıdır.
•    Düzenli kayıt tutulması sürü yönetimi ve hastalıkların erken teşhisi açısından önemlidir.
________________________________________
“Yetiştiricilerimizin sağlıklı ve verimli bir hayvancılık faaliyeti sürdürebilmeleri amacıyla kuzu ve oğlakların bakım, besleme ve sağlık uygulamalarının zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi büyük önem arz etmektedir. Ayrıca kuzu ve oğlakların doğumdan itibaren en geç 12 (oniki) aylık yaşa kadar kimliklendirilmesi hususunda gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerektiği yetiştiricilerimize önemle hatırlatılır.”