Hayvancılık işletmelerinde sürdürülebilir üretimin sağlanması, hayvan sağlığının korunması ve buzağı ölümlerinin azaltılması amacıyla buzağıların doğumdan itibaren uygun bakım, besleme ve sağlık uygulamaları ile yetiştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Buzağılar süt sığırcılığı işletmelerinde hem gelir unsuru hem de sürü büyüklüğünün korunması, işletme ölçeğinin büyütülmesi için ihtiyaç duyulan nitelikli damızlıkların kaynağını oluşturmaktadır.
Bu kapsamda, yetiştiricilerimizin aşağıda belirtilen hususlara dikkat etmeleri önem arz etmektedir.
Doğum Sonrası İlk Bakım Uygulamaları
• Buzağı doğar doğmaz ağız ve burun kısmı temizlenerek solunum yolları açılmalıdır.
• Göbek kordonu yaklaşık 4–5 cm kalacak şekilde kesilmeli ve iyotlu antiseptik solüsyon ile dezenfekte edilmelidir.
• Buzağı temiz, kuru ve cereyansız bir ortama alınmalı, vücut ısısının korunması sağlanmalıdır.
• Doğumdan hemen sonra buzağının ayağa kalkması ve annesini emmesi desteklenmelidir.
• Unutulmamalıdır ki; buzağılarda doğum sonrası ölümlerin çoğu doğumu takip eden bir saat içerisinde gerçekleşmektedir. Araştırmalara göre mevcut buzağı ölümlerinin yarısı ilk 6 haftada meydana gelmektedir.
Ağız Sütü (Kolostrum) Verilmesi
• Buzağı doğumdan sonra ilk 2 saat içerisinde mutlaka ağız sütü almalıdır. En yüksek emilimin ilk 4 saat içinde gerçekleşebildiği unutulmamalıdır.
• İlk 24 saat içinde canlı ağırlığının yaklaşık %10’u kadar ağız sütü verilmesi önerilmektedir.
• Ağız sütü, buzağının bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalıklara karşı koruma sağlar.
Buzağıların Beslenmesi
• İlk haftalarda buzağılar düzenli aralıklarla süt veya süt ikame yemleri ile beslenmelidir.
• Buzağıların önünde her zaman temiz ve taze içme suyu bulundurulmalıdır.
• Buzağı başlangıç yemleri erken dönemde (5.Gün) verilerek işkembe (rumen) gelişimi desteklenmelidir. 2 Haftalıktan itibaren kaliteli kaba yem ile desteklenmelidir.
• Yem ve su kaplarının temizliği düzenli olarak yapılmalıdır.
Barınak ve Hijyen Koşulları
• Buzağı barınakları temiz, kuru ve iyi havalandırılmış (10 santigrat - 26 santigrat arası) olmalıdır.
• Altlık materyali düzenli olarak değiştirilerek hijyen sağlanmalıdır.
• Buzağıların kalabalık ortamlarda tutulmaması hastalık riskini azaltacaktır.
________________________________________
Buzağı Sağlık Kontrolleri ve Aşılama Uygulamaları
Buzağıların sağlıklı gelişimi için düzenli sağlık kontrolleri yapılmalı ve koruyucu hekimlik uygulamaları ihmal edilmemelidir.
Düzenli Sağlık Takibi
• Buzağılar günlük olarak iştah, hareketlilik ve dışkı durumu açısından gözlemlenmelidir.
• İshal, öksürük, burun akıntısı, yüksek ateş veya halsizlik gibi belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.
• Parazit mücadelesi ve diğer koruyucu uygulamalar veteriner hekim önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
Buzağılarda Aşılama Prosedürleri
Aşılama programı bölgesel hastalık risklerine ve işletme koşullarına göre veteriner hekim tarafından belirlenmelidir. Genel olarak uygulanabilecek aşılama programı aşağıdaki gibidir:
1. Septisemi Aşısı
• Septisemi aşısı, buzağılarda özellikle E. coli (Koliseptisemi), Pasteurella spp, Clostridium türlerine karşı bağışıklık oluşturmak için uygulanır:
• İlk doz: Buzağı 2–3 haftalık olduğunda uygulanır.
• Rapel doz: İlk aşıdan 3–4 hafta sonra yapılır.
• Sonraki yıllarda sürü programına göre tekrar edilir.
2. Şap Aşısı
• Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen aşılama kampanyaları kapsamında düzenli olarak uygulanır.
3. Solunum Yolu Hastalıkları Aşıları
• Buzağılarda solunum sistemi hastalıklarına karşı kombine aşılar uygulanabilir.
• Genellikle 2–3 aylık yaşta başlanır ve veteriner hekim önerisine göre rapel doz yapılır.
4. Brusella Aşısı
• Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen aşılama kampanyaları kapsamında dişi buzağılara uygulanır.
5. Paraziter Hastalıklara Karşı Uygulamalar
• İç ve dış parazitlere karşı koruyucu uygulamalar belirli periyotlar da yapılmalıdır.
• Buzağılara ilk iç parazit uygulaması genellikle 2–3 aylık yaşta yapılmalıdır.
• Paraziter yoğunluğa bağlı olarak uygulamalar 3–6 ay aralıklarla tekrarlanmalıdır.
• Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında kene mücadelesine önem verilmelidir.
• Uygulama zamanları ve kullanılacak ilaçlar mutlaka veteriner hekim kontrolünde belirlenmelidir.
________________________________________
Temel olarak dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?
• Gençlerde 6 aylıktan itibaren aşılar tekrar edilmeli.
• İki haftalıktan küçük buzağılar aşılanmamalı.
• Doğumuna 2 haftadan kısa süre kalanlar aşılanmamalı.
• Maternal antikor süresi göz önünde bulundurmalı.
• İki aşı arasında ideal olarak 14-21 gün ara bırakılmalı.
• Zorunlu durumda en fazla 2 aşı aynı anda farklı bölgelerden uygulanmalı.
• İnaktif aşıların rapel (pekiştirme) dozları mutlaka yapılmalı.
• Hijyenik şartlar sağlanmalı.
Kayıt ve Takip
• Buzağıların doğum tarihi, sağlık uygulamaları, yapılan aşılar ve gelişim durumu kayıt altına alınmalıdır.
• Düzenli kayıt tutulması, hastalıkların erken teşhisi ve sürü yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır.
________________________________________
“Yetiştiricilerimizin sağlıklı ve verimli bir hayvancılık faaliyeti sürdürebilmeleri amacıyla buzağıların bakım, besleme ve sağlık uygulamalarının zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi büyük önem arz etmektedir. Ayrıca buzağıların doğumdan itibaren en geç 6 (altı) aylık yaşa kadar kimliklendirilmesi hususunda gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerektiği yetiştiricilerimize önemle hatırlatılır.”